Beograd leži na grobljima

24 sata 04.03.2008 00:04
Beograd leži na grobljima


U Beogradu danas ima 10 gradskih i 43 groblja seoskog karaktera, a autori knjige "Beograd ispod Beograda" novinar Zoran Nikolić i dr Vidoje Golubović navode da u centralnom delu grada skoro da nema mesta na kome se nekada nisu nalazila groblja.



Groblja nekadašnjih Beograđana prostirala su se od Kalemegdana duž centralnih delova grada gotovo na svakom mestu sadšnjeg gradskog jezgra.
Jedna od rimskih nekropola, stara oko dva milenijuma, bila je u Ulici Tadeuša Košćuškog, a znatno veća prostirala se od sadašnjeg Trga Republike duž padina Dorćola, rečeno je Tanjugu u Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda. Rimski grobovi u Beogradu nalazili su se u blizini sadašnjih Knez Mihailove i Vasine ulice, na delu gde se Terazijski tunel završava kod Nušićeve ulice i paralelno sa Bulevarom kralja Aleksandra do Malog Mokrog Luga. Najviše rimskih grobova bilo je uz sam bulevar, a naročito na delu od Doma Narodne skupštine do Pravnog fakulteta. Interesantan je podatak da su tokom radova u Palmotićevoj ulici pronađene rimske nekropole, kao i da se prilikom kopanja temelja za stambene objekte u Ulici Majke Jevrosime nailazilo na sarkofage.
Na mestu Studentskog trga postojalo je groblje u vreme Turaka, a najveća - Batal džamija, oko koje je takođe bilo groblje, nalazila se na prostoru Doma Narodne skupštine Srpsko groblje i ostala hrišćanska groblja - grčko, jermensko, katoličko i jevrejsko, bila su u 17. veku koncentrisana na Savskoj padini u pravoslavnom delu Beograda. Zabranom sahranjivanja u crkvama i oko njih, u drugoj polovini 18. veka, nastala su posebna groblja uz velike gradove. Do tada privilegovani staleži mogli su da biraju grobna mesta, a grobnice su ponovo prihvaćene krajem 19. i početkom 20. veka, tako da ono što su ranije mogli sebi da priušte crkveni velikodostojnici i plemstvo, postalo je pristupačno i ostalima. Prvo srpsko groblje u Beogradu o kome postoje tačni podaci, nalazilo se na prostoru koji sada obuhvata donji deo Kosmajske i Brankove ulice, u Savamali. Groblje je nastalo u okviru Srpske ili Gornje Varoši, u pravoslavnom delu tadašnjeg Beograda, uz samo naselje oko Saborne crkve na sadašnjem Kosančićevom vencu. Godine 1828. se zbog nedostatka prostora i urbanističkih planova javila potreba za njegovim izmeštanjem "daleko van varoši".
Groblje je tada preseljeno na Tašmajdan po odluci kneza Miloša Obrenovića koji je od Savamale hteo da napravi reprezentativnu varošku četvrt.
Na tašmajdanaskom šetalištu tako je nastalo internacionalno groblje i to na mestu gde su se, na tadašnjoj periferiji Beograda, nalazila nenaseljena polja, bašte i vinogradi, a pored Srba tu su sahranjivani i Mađari, Nemci, Grci, Italijani i Francuzi.
Tadašnji stanovnici burno su protestovali protiv preseljenja na "užasno daleku periferiju", a na samom groblju nije se znalo ko je sve sahranjen.
Prema oskudnim podacima o "Starom" groblju kako su ga tada zvali, porta palilulske crkve (kod današnje crkve Svetog Marka) bila je zasađena lisnatim drvećem i u njoj su bili sahranjeni zaslužni ljudi onog vremena - Toma Vučić Perišić, Stevan Knićanin, Stojan Simić, Ilija Kolarac i drugi.
U delu bliže Takovskoj ulici počivali su katolici i protestanti, na tašmajdanskom šetalištu bili su Srbi, dok su u blizini Seizmološkog zavoda bili sahranjivani vojnici, samoubice i utopljenici. Već pedesetih godina 19. veka groblje je bilo opkoljeno naseljem, pa je akcija za njegovo izmeštanje pokrenuta1871. godine. Zemljište groblja je otkupljeno 1882. godine i naredne godine doneta je naredba o prestanku sahranjivanja svih koji nisu imali zidana grobna mesta i grobnice, dok je ostalima sahranjivanje dozvoljeno narednih 20 godina. Sahranjivanje na Tašmajdanu okončano je 1901. godine, a preseljenje na Novo groblje zvanično je završeno 1927. godine. Novo groblje osnovano je 1886. godine i već pred Prvi svetski rat bilo je nedovoljno za potrebe grada. U 19. veku pored Novog groblja, nastala su i druga kao što su Topčidersko, Zemunsko, Banjičko i Staro Bežanijsko, a od 1939. godine na Dušanovu postoji i Centralno groblje. Poslednjih godina na teritoriji grada otvorena su i četiri nova groblja - Bežanijsko groblje, Lešće, Orlovača i Zbeg.


Izvor



Dodaj komentar
  Anonimni komentar
Ime:
Lozinka:
  Zapamti me na ovom računaru

Naslov:
Pošalji mi svaki odgovor na moj komentar
Pošalji mi svaki novi komentar na ovaj članak