Tri veka najstarije obrazovne ustanove u Srbiji

Politika 23.10.2018 16:06
Tri veka najstarije obrazovne ustanove u Srbiji


Osnove učiteljstvu u Srbiji baš iz škole na Kosančićevom vencu postavio Vuk Stefanović Karadžić, koji je, kao i Dositej Obradović, u njoj bio učitelj, a danas tu znanja stiču osnovci škole „Kralj Petar Prvi”



Osnovana je pre Univerziteta u Beogradu (1808), Matice srpske (1826), Srpske akademije nauka i umetnosti (1841), pa čak i čuvene Karlovačke gimnazije (1791). Najstarija obrazovna ustanova u Srbiji proslavlja svoj 300. rođendan i, ne hajući za vreme, svakodnevno prima svojih 584 đaka. Nalazi se ušuškana između prestoničke Saborne crkve i Kalemegdana i od 1993. godine nosi ime OŠ „Kralj Petar Prvi”. Na svečanoj akademiji u beogradskoj „Kombank dvorani” obeležiće danas tri veka postojanja, a ovaj događaj, prema rečima direktora Mladena Stevanovića, biće kruna niza kulturnih, naučnih i sportskih aktivnosti kojima obeležavaju značajan jubilej i slave početak zvaničnog školskog obrazovanja u Srbiji.

Uz Stevana Mokranjca, Mošu Pijade, Pavla Savića, Lolu i Juricu Ribar, Vladetu Jerotića, Ružicu Sokić, Nikolu Simića, Minju Subotu, Zorana Slavnića, čuveni matematičar Mihajlo Petrović Alas jedan je od velikana koji su osnovno znanje stekli u najstarijoj dami iz reda srpskog obrazovanja. Zato je deo rođendanske proslave protekao u nedelji nauke, posvećenoj njemu, ali i Milutinu Milankoviću i Mihajlu Pupinu. Druga nedelja bila je u znaku sporta, uz izložbu o velikanima košarke i druženje sa juniorskim košarkašima Partizana i Zvezde. Povod je istorijska činjenica da je davne 1923. godine u dvorištu škole odigrana prva košarkaška utakmica u Beogradu.

– Iz naše škole potekli su i velikani srpske kulturne scene, što je bio povod za nedelju kulture, koja je u toku, uz izložbe đačkih radova, koncerte učeničkih bendova, ali i javni muzički čas đaka MŠ „Josif Pančić”. Pored stare monografije škole iz 1978, do kraja godine dobićemo i najnoviju, posvećenu trovekovnom radu najstarije obrazovne ustanove, koja je i spomenik kulture pod zaštitom države, zaveden pod rednim brojem jedan – ističe direktor Stevanović i podseća da je osnove učiteljstvu u Srbiji baš iz škole na Kosančićevom vencu postavio Vuk Stefanović Karadžić, koji je, kao i Dositej Obradović, u njoj bio učitelj.

Utemeljitelj ove škole bio je mitropolit Mojsije Petrović, koji je za prve učitelje, takozvane daskale, doveo sveštenike Gerasima i Konstantina. Učitelj u ovoj školi bio je i Stevan Steva Todorović, zapamćen po tome što je prvi u škole u Srbiji uveo fizičko vaspitanje. Direktor Stevanović objašnjava da je na mestu sadašnjeg zaštićenog zdanja nastavu, u svojim izdvojenim prostorijama, prvobitno organizovala Saborna crkva, koja je kasnije prostorije i taj deo svog dvorišta ustupila državi i prosvetnim vlastima. Škola se u tom periodu, od 1718. do 1839. godine, zvala Mala srpska škola u Beogradu. Na istom mestu, u današnjoj Ulici kralja Petra 7, nikla je 1844. godine i nova školska zgrada, a ustanova se do 1878. zvala Osnovna škola kod Saborne crkve. Do danas je šest puta menjala ime, a sadašnji naziv nosila je i od 1925. do 1945. i povratila ga 1993. godine. Zdanje je bilo sačuvano kroz oba svetska rata. Sve do poslednjeg dana, oslobođenja Beograda 20. oktobra 1944. godine, kada je oštećeno granatom. U ovom hramu srpskog prosvetiteljstva, tačnije u nekadašnjoj fiskulturnoj, a današnjoj svečanoj sali, Ivan Meštrović je izvajao simbol Beograda, koji krasi kalemegdanski pogled na ušće Save u Dunav – čuvenog „Pobednika”.

Sadašnje zdanje – projektni biser prve žene srpske arhitekture

Najstarija kuća znanja u Srbiji svoj današnji izgled dobija u razdoblju od 1905. do 1907. godine, kada je na mestu nekadašnje osnovne škole na Varoš-kapiji niklo zdanje koje je projektovala Jelisaveta Načić, prva žena arhitekta u Srbiji, uz to i najmlađa, jer je tada imala 23 godine. Iako je zgrada urađena u duhu akademizma s primesama renesanse i baroka, Jelisaveta Načić je narušila neka od tadašnjih akademskih načela pravilnosti kako bi zgradu što bolje prilagodila položaju.

Hrabro je izabrala razuđenu osnovu zgrade sa duboko zasečenom fasadom i krilima koja se protežu prema porti Saborne crkve, Gračaničkoj i Ulici kralja Petra. Najviše pažnje poklonila je ugaonoj fasadi, koju je skladno ukrasila i na njoj između prozorskih lukova prvog sprata predvidela postavljanje reljefnih portreta Vuka Karadžića i Dositeja Obradovića. Njihovi likovi i danas krase taj deo škole.


Izvor



Dodaj komentar
  Anonimni komentar
Ime:
Lozinka:
  Zapamti me na ovom računaru

Naslov:
Pošalji mi svaki odgovor na moj komentar
Pošalji mi svaki novi komentar na ovaj članak