Filmsko nebo nad Balkanom

Politika 13.11.2017 23:08
Filmsko nebo nad Balkanom


Omaž literaturi na filmu i uz projekcije Petrovićevog „Tri“, Babajine „Breze“, Hladnikovog „Plesa na kiši“ i Kovačevićevog „Profesionalca“...



Tradicionalno su na velikom Solunskom filmskom festivalu oči grčke publike i međunarodnih gostiju uprte u programsku celinu zvanu „Balkanski pregled“, o kojem već više od dve decenije prilježno brine estetičar filma Dimitris Kerkinos. Osim glavnog programa u okviru ove celine – u kojem je moguće videti najnovije i najuspešnije filmove proizvedene u zemljama Balkana, samim tim i iz Srbije, jer tu je i naš kandidat za Oskara – film „Rekvijem za gospođu J“ Bojana Vuletića kao i „Vojnici, priča iz Ferentarija“ Ivane Mladenović (srpsko-rumunska koprodukcija), ali i kratki film „Kamen u ruci“ Stefana Ivančića – Kerkinos je ove godine dodatno priredio i specijalni omaž program nazvan „Od reči do slika – Balkanska literatura i film“.

Tako je na međunarodnom, 58. Solunskom festivalu moguće videti danas, u sasvim drugačijem kontekstu, i neke od remek-dela jugoslovenskog filma čiji su scenariji nastajali prema književnim predlošcima.

 Kerkinos je filmove u ovoj atraktivnoj programskoj celini „posložio“ prema godinama nastanka, od 1960. pa do 2015. i kroz svojevrsni istorijsko-filmski vremeplov omogućio publici blizak uvid i u promene, na tematskom i na estetskom planu, u kinematografijama zemalja Balkana.

 Filmsko putovanje kroz regionalni kulturni identitet započinje jugoslovenskim, odnosno slovenačkim filmom „Ples na kiši“ Boštjana Hladnika iz 1961. godine kao, za svoje vreme, narativno inovativnim delom koje je nastalo i pod snažnim uticajem francuskog Novog talasa (Hladnik je tokom boravka u Parizu bio i blizak saradnik Kloda Šabrola). Danas se ovaj Hladnikov „crni film“ smatra jednim od najznačajnijih dela slovenačke kinematografije...

 Jedan za drugim i stiže se i do 1965. godine kada je počelo snimanje još jednog od mnogih remek-dela jugoslovenske, odnosno srpske kinematografije – filma „Tri“ Aleksandra Saše Petrovića, prema noveli Antonija Isakovića i sa Velimirom Batom Živojinovićem u nezaboravnoj, slojevitoj ulozi Miloša. Veliki antiratni film. Film koji kroz svoje tri priče o istom junaku (na početku, tokom i posle Drugog svetskog rata) pokazuje pravo lice rata, njegovu strahotu i njegovu apsurdnost. Iako se čini da je stameni Miloš taj glavni filmski lik, u filmu „Tri“ zapravo je smrt glavni protagonista koji se javlja u tri vida: i kao kazna, i kao žrtva i kao izraz onog što se zove ratni besmisao.

 Odgovarajući svojevremeno na pitanje šta je njegov film „Tri“, Aleksandar Saša Petrović je rekao i sledeće: „Ceo ovaj film je pogled jednog čoveka na rat i pogled jednog čoveka na smrt preko rata, i na kraju krajeva završava se konfrontacijom ljubavi i smrti – njihovim nerešenim krajem...“

 Ovaj nagrađivani Petrovićev film, u kojem su uz Batu Živojinovića igrali i Voja Mirić, Senka Velentanlić, Slobodan Perović, Branislav Jerinić (direktor fotografije Tomislav Pinter, scenograf Vladislav Lašić), bio je nominovan za nagradu Oskar u kategoriji filma na stranom jeziku...

 Odmah posle filma „Tri“ u festivalsku dvoranu, jednu od mnogih koje su ne tako davno nikle u nekadašnjim stovarištima u solunskoj luci, Dimitris Kerkinos je smestio još jedan od najznačajnijih jugoslovenskih (hrvatskih) filmova – „Brezu“ Anta Babaje, iz 1967. godine, nastao prema noveli Slavka Kolara. Publika je tako u prilici da još jednom vidi Velimira Batu Živojinovića, u ulozi Marka Labudana za koju je osvojio i jednu od mnogih svojih zlatnih pulskih „Arena“. U filmu u kojem mu je ravnopravni partner bio tada mladi Fabijan Šovagović kao Joža sveti...

 Filmsko-literalno-istorijsku priču druge polovine 20. i prvih godina 21. veka selektor programa polako dovodi i do filma „Profesionalac“ koji je prema sopstvenom komadu 2003. (Srbija i Crna Gora) režirao sam pisac – Duško Kovačević, izmestivši radnju iz Titovog u vreme Miloševićevog režima (tačnije, u godine posle pada Miloševića). Na velikom platnu u Solunu, uz filmsku muziku koju je komponovao Momčilo Bajagić Bajaga, podsećanje na drago i nezaboravno lice Bore Todorovića ovde u ulozi Luke Labana, uz Branislava Lečića kao Teodora Teju Kraja, Natašu Ninković kao Martu, Mikija Krstovića kao Jovana...

 Uz filmove koji su nastajali prema literarnim predlošcima na nekadašnjim jugoslovenskim prostorima, zahvaljujući počasnom programu „Od reči do slika – Balkanska literatura i film“, solunska publika je u prilici da vidi i vredna filmska dela iz Bugarske, Rumunije, Turske i Grčke. Većina njih je crno-bela.


Izvor



Dodaj komentar
  Anonimni komentar
Ime:
Lozinka:
  Zapamti me na ovom računaru

Naslov:
Pošalji mi svaki odgovor na moj komentar
Pošalji mi svaki novi komentar na ovaj članak