Niš : Tragovi istorije

Danas 28.11.2008 12:27
Niš : Tragovi istorije


Među više svojih znamenitosti, grad Niš se odlikuje značajnim istorijskim spomenicima. Najpoznatija je Niška tvrđava, simbol grada. Glavna ulazna vrata, oblikovana u kamenu, sa stubovima, kamenim pločama i ukrasnim blokovima na vrhu, nalaze se na obali Nišave sa pogledom na glavni trg grada, Trg oslobođenja.



Tvrđava je poligonalne osnove, okružena moćnim kamenim bedemom, sa četiri kapije. Zidovi su od kamenih blokova, visine osam metara, sa ukupnom dužinom od preko dva kilometra. Izgrađena je na prostoru antičkog utvrđenja nastalog još u rimsko doba, korišćenog u srednjem veku, pa i za vreme Nemanjića.


 Utvrđenje u sadašnjem obliku podigle su Osmanlije (1719 - 1723) po naređenju tadašnjeg sultana Afmet-Hana. U gradnji su učestvovali carigradski kamenoresci i brojni zidari. Tvrđava je služila Turcima kao vojno sedište i utvrđenje, sa luksuznim zgradama, haremima i kupatilima (hamamima) za vojne starešine. Tu su se nalazile i brojne džamije. U tvrđavi su stanovali i pomoćni službenici i zanatlije. Smatra se da je Niška tvrđava jedna od najočuvanijih utvrđenja u ovim predelima. Danas se u tvrđavi nalaze brojni sadržaji: ateljei, izložbene galerije, iskopine i spomenici, stare i nove građevine, kafići, a najznačajnija je Letnja pozornica s više hiljada mesta, na kojoj se održavaju raznovrsni kulturni događaji, kao što su horske svečanosti, filmski festivali, džez festival i niz drugih priredaba (žurke). Niška tvrđava je kulturno dobro grada od velikog značaja.

U gradskom okruženju nalazi se jedan značajan spomenik - Ćele-kula. Nastala je tokom Prvog srpskog ustanka, posle bitke na Čegru, udaljenom osam kilometara od Niša. Te 1809, junak i vođa ustanka, vojvoda resavski Stevan Sinđelić, našao se u turskom okruženju, bez pomoći okolnih ustaničkih odreda. I kada su Turci prodrli u šanac, ispalio je hitac iz svoje kubure u magacin baruta. Eksplozija razara šanac ispunjen Srbima i Turcima i strada više hiljada boraca. Huršid-paša, u cilju odmazde i da zaplaši hrišćansku raju, ozida četvorougaonu kulu od kamena, greda i maltera, dužine i visine približno četiri metra, u koju su ugrađene 952 lobanje srpskih ustanika. Kula je smeštena usred ravnice, pored puta za Istanbul i govorila je o turskoj surovosti - simbolu stradalaštva, legenda koja hrabri na otpor. Po oslobođenju Niša (1878) izgrađena je nadstrešnica nad kulom radi zaštite od nevremena. Kasnije je podignuta kapela nad čitavom građevinom (arhitekta Leko). Posle više rekonstrukcija i obnova, kapela je dobila današnji izgled. To je lepo izgrađena građevina u obliku krsta, sa ukrasnim vratima i kupolom sa kamenim rozetama. Oko kapele je uređen prostor, a ispred ulaza smeštena je bista Stevana Sinđelića. U kuli se danas nalazi 59 lobanja hrabrih junaka sa Resave, na uvid brojnim posetiocima. Kula je značajan spomenik hrabrosti i rodoljublja, simbol grada Niša.

Na travnatoj poljani, između puta za Nišku Banju i reke Nišave, nalazi se Medijana, veliko arheološko nalazište iz 4. veka. To su ostaci rezidencije rimskog cara Konstantina Velikog (Flavio Valerio), rođenog (274. godine) i odraslog u Nišu. Bio je veliki državnik i ratnik, zaštitnik hrišćanstva, priznajući ga kao zvaničnu državnu religiju. Preneo je prestonicu iz Rima u Konstantinopolj i udario temelje Vizantije. Među mnoštvom objekata koje je izgradio isticala se Medijana sa mnogobrojnim građevinma. Središnji objekat bila je carska palata, a atrijum najveća prostorija s podovima od mozaika, okružen peristilom sa stubovima i freskama. Bilo je i drugih objekata, kao što su terme s toplom vodom, bazilika, utvrđenja i druge zgrade, što svedoči o bogatstvu tadašnjeg Naisusa. Do danas otkriven je bazen sa mozaikom nad kojim je još 1936. podignuta zgrada Narodnog muzeja, a ostali otkriveni mozaici u atrijumu palate pokriveni su peskom radi zaštite. Vide se temelji i ostaci zidova nekadašnjih raskošnih zdanja. Meridijana tek treba da bude otkrivena, kada se za to steknu uslovi, jer je proglašena za kulturno dobro izuzetnog značaja.

 


Izvor



Dodaj komentar
  Anonimni komentar
Ime:
Lozinka:
  Zapamti me na ovom računaru

Naslov:
Pošalji mi svaki odgovor na moj komentar
Pošalji mi svaki novi komentar na ovaj članak